Monaster Dragalewski, średniowieczny carski klasztor na Witoszy
Monaster Dragalewski Matki Bożej Witoszańskiej leży wśród bukowego lasu na zboczach Witoszy, nad sofijską dzielnicą Dragalewci. Założył go w połowie XIV w. car Iwan Aleksander, a w czasach osmańskich stał się ośrodkiem przepisywania rękopisów. Jego mała cerkiew zachowuje freski z lat 70. XV w., a dziś mieszkają tu mniszki.
Fresk w klasztorze pokazuje świętego Demetriusza walczącego z carem Kałojanem, bułgarskim władcą przedstawionym jako wróg wiary. Założyciel klasztoru, car Iwan Aleksander, panował ponad wiek później.
Historia Monasteru Dragalewskiego
Klasztor założył około 1345 r. car Iwan Aleksander, w czasach Drugiego Państwa Bułgarskiego. Był stauropigialny, czyli podlegał bezpośrednio patriarsze i był zwolniony z podatków oraz z ingerencji miejscowych urzędników i biskupów. Te najstarsze wiadomości pochodzą z Witoszańskiego Przywileju cara Iwana Szyszmana, dokumentu ze złotą pieczęcią, który nadawał klasztorowi ziemie i ulgi podatkowe, w tym wieś Nowaczene. Klasztor stał się sławny i zwano go „Klasztorem Carskim”; choć nie był ławrą, stał najwyżej wśród czternastu klasztorów tak zwanej Sofijskiej Świętej Góry.
W 1382 r. Sofia wpadła w ręce Osmanów, a klasztor spalono i opuszczono. Odrodził się w drugiej połowie XV w. W 1476 r. sofijski bojar Radosław Mawar odnowił i ozdobił malowidłami cerkiew, a napis nad wejściem i portrety fundatorów, czyli Mawara, jego żony Widy oraz synów Nikoli i Strahila, mają szczególną wartość. Wkrótce klasztor stał się żywym ośrodkiem pisarstwa i oświaty, a od XIV do XVI w. był centrum sofijskiej szkoły literackiej.
Przepisano i stworzono tu wiele ksiąg. Ewangeliarz z 1469 r. nazywa to miejsce „miejscem carskiego klasztoru”, ewangeliarz z 1534 r. powstał na koszt krawca Milicza i jego żony Weli z Sofii, a psałterz z XVI w. zestawili bracia Danail, Stojan i Władko. Mnich Job Kasinec napisał tu Bojański Pomiennik, listę średniowiecznych władców bułgarskich, który filolog Wiktor Grigorowicz odkrył w 1854 r. w cerkwi w Bojanie. W XVII w. założono szkołę celną ze stałym nauczycielem.
W XVIII w. cerkiew dostała nowe malowidła ścienne, a ikonostas wykonali i zamontowali mistrzowie z okolic Sofii. W 1818 r. świątynię rozbudowano na północ, a w 1932 r. dodano nową nawę, tak że obie jej części tworzą dziś całość, zabytek kultury o znaczeniu narodowym.
W latach 1871–1872, przy zakładaniu i działaniu sofijskiego komitetu rewolucyjnego, Wasyl Lewski wielokrotnie przebywał w klasztorze. Przełożony, hieromnich Gennadij, prowadził go do zaufanych ludzi w mieście i wsiach, gdzie zakładano komitety, i przenosił pocztę komitetu, a zebrania rewolucyjne odbywały się tu często. Później egzarcha Stefan kazał wznieść na terenie klasztoru rezydencję Świętego Synodu, odwiedzaną przez cara Borysa III i księcia Cyryla. Dziś jest to klasztor żeński, a stara cerkiew o jednej nawie i jednej absydzie, licząca 12 na 5 metrów, to jedyny zachowany średniowieczny budynek dawnego, znacznie większego zespołu.
Ciekawostki o Monasterze Dragalewskim
- Malowidło w cerkwi pokazuje świętego Demetriusza z Salonik walczącego z bułgarskim carem Kałojanem, przedstawionym jako wróg wiary.
- Święci wojownicy Demetriusz, Jerzy i Merkuriusz w górnej części fasady zachodniej pochodzą z lat 1475–1476 i noszą realistyczne rycerskie zbroje epoki, Demetriusz i Merkuriusz z ostrogami.
- Bojański Pomiennik, lista średniowiecznych władców bułgarskich, został napisany przez mnicha z tego klasztoru i znaleziony w 1854 r. w cerkwi w Bojanie.
- Radosław Mawar, jego żona Wida oraz synowie Nikola i Strahil występują jako fundatorzy na portretach wewnątrz cerkwi.
- Klasztor nazywano „Klasztorem Carskim”, a wśród czternastu klasztorów Sofijskiej Świętej Góry stał najwyżej, choć nie był ławrą.
- W latach 1871–1872 Wasyl Lewski wielokrotnie tu przebywał, a przełożony prowadził go do zwolenników w Sofii i wsiach.
Wycieczki w pobliżu: Monaster Dragalewski
Atrakcje w okolicy, które możesz zarezerwować online przez Viator:
Zwiedzanie Monasteru Dragalewskiego: co warto wiedzieć
- Klasztor leży wśród bukowego lasu na zboczach Witoszy i dojedzie się do niego asfaltową drogą z sofijskiej dzielnicy Dragalewci.
- Ze średniowiecznego zespołu zachowała się tylko cerkiew klasztorna; pozostałe budynki wokół są nowe, w bułgarskim stylu narodowym.
- Warto zobaczyć portrety fundatorów Radosława Mawara i jego rodziny, freski ze świętymi wojownikami w górnej części ściany zachodniej oraz ikony Nikoły Obrazopisowa z XIX w.
- To czynny klasztor żeński: należy ubrać się skromnie, a przed wyjazdem sprawdzić aktualne godziny otwarcia i warunki zwiedzania.
- Cerkiew w Bojanie leży około 4 km stąd, a Mauzoleum Battenbergów, Pomnik Armii Radzieckiej i cerkiew Siedmiu Świętych około 8 km.
Godziny otwarcia, dostęp i warunki mogą się zmienić. Sprawdź przed wyjazdem.
Mapa: gdzie leży Monaster Dragalewski
Zdjęcia: Monaster Dragalewski
Pytania
Czym jest Monaster Dragalewski?
Monaster Dragalewski Matki Bożej Witoszańskiej to bułgarski klasztor prawosławny na zboczach Witoszy nad Sofią. Założył go w XIV w. car Iwan Aleksander, a dziś mieszkają w nim mniszki.
Kto i kiedy założył Monaster Dragalewski?
Założył go około 1345 r. car Iwan Aleksander, w czasach Drugiego Państwa Bułgarskiego. Po raz pierwszy wspomina go przywilej cara Iwana Szyszmana.
Co można zobaczyć w cerkwi?
Mała cerkiew zachowuje freski z XV w., między innymi portrety fundatorów Radosława Mawara i jego rodziny oraz świętych wojowników na ścianie zachodniej. Ikony są dziełem XIX-wiecznego malarza Nikoły Obrazopisowa.
Dlaczego klasztor jest ważny dla kultury bułgarskiej?
Od XIV do XVI w. był ośrodkiem sofijskiej szkoły literackiej, w której powstały ewangeliarze, psałterz i Bojański Pomiennik.
Jaki związek klasztor ma z Wasylem Lewskim?
W latach 1871–1872 Lewski wielokrotnie przebywał w klasztorze przy zakładaniu sofijskiego komitetu, a przełożony prowadził go do zaufanych ludzi.
Co jeszcze warto zobaczyć w pobliżu Monasteru Dragalewskiego?
Cerkiew w Bojanie leży około 4 km stąd. Mauzoleum Battenbergów, Pomnik Armii Radzieckiej i cerkiew Siedmiu Świętych są oddalone o około 8 km.
Także w pobliżu
Cerkiew Bojańska
Sofia · maleńka średniowieczna cerkiew z 240 żywymi postaciami
4 km stąd
Cerkiew Świętych Siedmoczislenników
Sofia · meczet zamieniony w cerkiew, nad rzymskim sanktuarium
8 km stąd
Pomnik Armii Radzieckiej w Sofii
Sofia · pomnik z czasów zimnej wojny, częściowo rozebrany
8,5 km stąd
Mauzoleum Battenberga
Sofia · neobarokowy grobowiec pierwszego księcia Bułgarii
8,5 km stąd