Belenski most, odrodzeniowy most łukowy koło Biały
Belenski most, zwany też mostem w Białej, to długi kamienny most łukowy na rzece Jantra w północnej Bułgarii, około 1 km od miasta Biała w obwodzie Ruse. Zbudowany w latach 1865–1867, uchodzi za wybitne osiągnięcie inżynierii i architektury bułgarskiego Odrodzenia Narodowego. Czternaście łuków, płaskorzeźby zwierząt i śmiała historia budowy sprawiają, że warto tu zboczyć z trasy.
Mistrz Kolju Ficzeto zaoferował budowę tego mostu za 700 tys. groszy, znacznie taniej niż konkurenci, i kazał paszy zabrać sobie głowę, jeśli mu się nie uda. Udało się.
Historia Belenski most
Most zbudowano w latach 1865–1867, gdy Bułgaria należała do Imperium Osmańskiego, na polecenie osmańskiego męża stanu Midhata Paszy. Prowadziła nim droga z Plewenu do Ruse przez rzekę Jantra, około kilometra od miasta Biała, której nazwę nosi. Według artykułu w bułgarskiej Wikipedii pasza zapytał najpierw polskiego inżyniera Ludmiła Rolę, pozostającego w jego służbie, ile czasu zajmie budowa i ile będzie kosztować. Rola odpowiedział: trzy miliony groszy i cztery lata, a francuscy inżynierowie mieli proponować dwa miliony.
Zlecenie przypadło samoukowi, bułgarskiemu mistrzowi budowlanemu Nikoli Ficzewowi, znanemu jako Kolju Ficzeto. Inni budowniczowie żądali od dwóch do trzech milionów groszy, on zaś podjął się pracy za 700 tysięcy, a zapytany o potwierdzenie sumy odparł, że pasza może mu zabrać głowę, jeśli nie podoła. Dotrzymał słowa. Z pomocą kowali z Gabrowa, kamieniarzy i cieśli z Trjawny i Drjanowa oraz ochotników z Biały ukończył most w dwa lata, używając miejscowego wapienia i zaprawy wapiennej.
Powstała budowla o długości 276 metrów, z 14 łukami o rozpiętości po 12 metrów, wspartymi na 13 filarach z odbijaczami i niszami odciążającymi oraz dwóch przyczółkach. Ficzeto ozdobił filary i sklepienia symbolicznymi rzeźbami i płaskorzeźbami zwierząt, wśród których są lew, nimfa, gryf i łabędź, co dotąd stosowano głównie na fasadach budynków. Pośrodku mostu znajduje się marmurowa tablica z napisem po arabsku. Felixowi Kanitzowi przypisuje się słowa, że skromny człowiek w szarawarach zbudował tym mostem największą budowlę hydrotechniczną na Półwyspie Bałkańskim poza Konstantynopolem.
W 1897 r. powódź zniszczyła osiem sklepień, około 130 metrów mostu. W latach 1922–1923 odbudowano go na żelbetowych filarach i łukach. Stary most nie nadaje się dla współczesnych pojazdów, dlatego ruch odbywa się dziś nowszym mostem w niewielkiej odległości, a zabytkowa przeprawa służy wyłącznie pieszym. Na początku lat 90. XX w. obok postawiono pomnik Kolju Ficzeto, a w latach 2023–2024 most odnowiono. Obok powstało centrum ekspozycyjne imienia mistrza, z muzeum i restauracją; razem tworzą kompleks architektoniczny „Kolju Ficzeto”, otwarty 23 sierpnia 2024 r.
Ciekawostki o Belenski most
- Kolju Ficzeto zażądał 700 tysięcy groszy, podczas gdy oferty konkurentów wspomniane w źródłach wynosiły od dwóch do trzech milionów.
- Filary i sklepienia zdobią płaskorzeźby zwierząt; artykuł bułgarski wymienia lwa, nimfę, gryfa i łabędzia.
- Pośrodku mostu wmurowana jest marmurowa tablica z napisem po arabsku.
- Felixowi Kanitzowi przypisuje się słowa, że to największa budowla hydrotechniczna na Półwyspie Bałkańskim poza Konstantynopolem.
- W normalnych warunkach rzeka płynie tylko pod wschodnimi pięcioma–siedmioma łukami; pozostałe działają w czasie powodzi.
- Most ma kilka nazw: Belenski most, most w Białej i most Kolju Ficzeto.
Wycieczki w pobliżu: Belenski most
Atrakcje w okolicy, które możesz zarezerwować online przez Viator:
Zwiedzanie Belenski most: co warto wiedzieć
- Zabytkowy most służy wyłącznie pieszym; ruch drogowy przebiega nowszym mostem w niewielkiej odległości.
- Warto poszukać płaskorzeźb zwierząt na filarach i sklepieniach oraz marmurowej tablicy z napisem po arabsku pośrodku mostu.
- Obok mostu stoją pomnik Kolju Ficzeto oraz, od 2024 r., kompleks „Kolju Ficzeto” z centrum ekspozycyjnym, muzeum i restauracją; przed wyjazdem sprawdźcie Państwo aktualne godziny otwarcia.
- Most leży około 1 km od miasta Biała, na dawnej trasie między Plewenem a Ruse.
- Inne miejsca tego przewodnika w regionie to Czerwen, Nicopolis ad Istrum i Novae, każde około 30 km stąd.
Godziny otwarcia, dostęp i warunki mogą się zmienić. Sprawdź przed wyjazdem.
Mapa: gdzie leży Belenski most
Zdjęcia: Belenski most
Pytania
Czym jest Belenski most?
Belenski most, zwany też mostem w Białej, to kamienny most łukowy na rzece Jantra w północnej Bułgarii. Uchodzi za jedno z wybitnych osiągnięć inżynierii i architektury bułgarskiego Odrodzenia Narodowego.
Gdzie leży Belenski most i jak daleko jest od Biały?
Przecina rzekę Jantra około 1 km od miasta Biała w obwodzie Ruse, na drodze między Plewenem a Ruse.
Kto zbudował Belenski most i kiedy?
Bułgarski mistrz Kolju Ficzeto zbudował go w latach 1865–1867 na polecenie osmańskiego męża stanu Midhata Paszy.
Jak długi jest Belenski most?
Most ma 276 metrów długości i 14 łuków o rozpiętości po 12 metrów, wspartych na 13 filarach z odbijaczami.
Czy można jeszcze przejść po Belenski most?
Stary most nie nadaje się dla współczesnych pojazdów i służy tylko pieszym. Ruch drogowy korzysta z nowszego mostu w pobliżu.
Co stało się z mostem w 1897 roku?
Powódź zniszczyła osiem sklepień, około 130 metrów budowli. W latach 1922–1923 odbudowano go na żelbetowych filarach i łukach.
Także w pobliżu
Twierdza Cherven
Ruse · średniowieczne miasto na wzgórzu z zachowaną wieżą
29 km stąd
Nikopolis ad Istrum
Wielkie Tyrnowo · rzymskie miasto zwycięstwa Trajana
30 km stąd
Novae
Swisztow · rzymski obóz legionowy ze szpitalem wojskowym
31 km stąd
Klasztor Basarbowski
Ruse · czynny klasztor skalny wykuty w nadrzecznym urwisku
38 km stąd