Twierdza i zamekRodopy i południowa Bułgaria

Lutica, „Marmurowe Miasto” nad Iwajłowgradem

Lutica to jedna z największych i najlepiej zachowanych średniowiecznych twierdz wschodnich Rodopów, stojąca na wzgórzu na południowy zachód od Iwajłowgradu, w najdalszym południowym zakątku Bułgarii. Wysokie marmurowe mury, zachowane wieże i pozostałości dwóch kościołów czynią ją nagradzającym celem dla wędrowców i miłośników historii. Niewielu turystów tu dociera, co jest częścią jej uroku.

Jej mury zbudowano z białego marmuru, dlatego twierdzę nazywa się „Marmurowym Miastem”. Droga kończy się jednak przy klasztorze, a dalej idzie się pieszo dwie do trzech godzin.

GdzieWzgórze Gradiszte, wschodnie Rodopy, około 10 km na południowy zachód od Iwajłowgradu, na wysokości około 560 m n.p.m.

RodzajŚredniowieczna twierdza o późnoantycznych korzeniach, zwana Marmurowym Miastem

Idealne dlaWędrowców, miłośników historii i archeologii oraz podróżnych lubiących odludne miejsca

Jak dojechaćDrogą gruntową z dzielnicy Ludża w Iwajłowgradzie; samochodem do klasztoru Ludża, potem pieszo około 2–3 godzin

Historia twierdzy Lutica

Wzgórze Gradiszte, jedno z ostatnich wzniesień wschodnich Rodopów, było zamieszkane od I tysiąclecia p.n.e., a wykopaliska ujawniły ślady osadnictwa już z późnej epoki brązu. Zbiornik na wodę wykuty wtedy w skale zawierał jeszcze materiały z czasów tracjańskich. Umacnianie miejsca rozpoczęło się w IV w. n.e., a wewnątrz murów odkryto późnoantyczną trójnawową bazylikę z martyrium. Późnoantyczne fortyfikacje zostały niemal zniszczone podczas najazdów Hunów, Gotów, a w VI w. także Słowian.

Osada zaczęła się odradzać pod koniec VIII w., w związku z bizantyjskimi próbami odzyskania utraconych ziem przez Konstantyna V. Okolice Iwajłowgradu weszły w skład państwa bułgarskiego na początku IX w., podczas wypraw chana Kruma w 813 r., ale po 815 r. Bizancjum odzyskało władzę. Około 904 r. twierdza przeszła na krótko pod panowanie bułgarskie za cara Symeona I. Od X do XII w. Lutica była ważnym bizantyjskim grodem regionu. Jej nazwa pojawia się po raz pierwszy na listach biskupich z czasów cesarza Leona VI (886–912), a wspomniana jest ponownie około 940 r.

Bułgarzy zdobyli twierdzę za panowania cara Kałojana. Jedno ze źródeł opisuje jego oblężenie Dymotyki w 1207 r., a rycerz Geoffroi de Villehardouin, uczestnik tych wydarzeń, pisze, że władca bułgarski rozlokował wojska w podległej mu twierdzy; niektórzy historycy uważają, że była to Lutica. Po 1208 r. należała do Cesarstwa Łacińskiego, utworzonego przez rycerzy IV wyprawy krzyżowej. Po krótkim zajęciu przez Epirotów Teodora Komnena Iwan Asen II przywrócił ją pod panowanie bułgarskie po 1230 r.

Obecna twierdza powstała głównie w XII–XIII w., a szczyt rozkwitu osiągnęła w XIII–XIV w. Lutica była siedzibą biskupstwa od IX do XVII w. i arcybiskupstwa w XVII–XVIII w. Po osmańskim podboju kościół nadal funkcjonował, a u stóp wzgórza powstał niewielki klasztor. Warownia przetrwała do końca XVIII w., kiedy utraciła znaczenie wojskowe, a jej mieszkańcy przenieśli się w pobliże źródeł mineralnych i założyli wieś Ludża.

Wykopaliska odsłoniły dwa kościoły, donżon, rozległą nekropolię, podstawy wieży mieszkalnej, zbiornik wykuty w skale i pozostałości starożytnego systemu kanalizacji. Wśród znalezisk są rzadkie monety, biżuteria, narzędzia oraz ceramika identyczna z tą z Pliski i Presławia, uznawana za dowód wysoko rozwiniętej kultury bułgarskiej w tym miejscu.

Ciekawostki o Luticy

Twierdzę nazywa się „Marmurowym Miastem”, ponieważ jej mury zbudowano z białego marmuru.
Mury mają ponad 600 metrów długości, tworzą nieregularną elipsę i sięgają do 10 metrów wysokości, a jedyne wejście od zachodu flankują dwie prostokątne wieże.
Skalny zbiornik na wodę pochodzi z późnej epoki brązu i służył później kolejno jako cysterna, mieszkanie i dół na odpadki.
W 2019 r. archeolodzy znaleźli brązową ostrogę ozdobioną sześcioma smokami, z kolcem w kształcie głowy siódmego smoka, oraz część rytualnej brązowej buławy.
Złoty pierścień znaleziony w 2011 r., zwany Złotym Pierścieniem z Luticy, jest według hipotezy badaczki pierścieniem wekslarza do ważenia złotych monet; jego imię nosi nagroda dla wolontariuszy wspierających ochronę dziedzictwa.
W 2018 r. odnaleziono ołowianą pieczęć bizantyjskiej cesarzowej Ireny Paleolog, żony Andronika II, a Lyutitsa Nunatak na Wyspie Greenwich na Antarktydzie nosi nazwę od twierdzy.

Wycieczki w pobliżu: Lutica

Atrakcje w okolicy, które możesz zarezerwować online przez Viator:

Help the hosts: Breadmaking, Yoghurt making and Cattle Keeping

★ 3 (4 opinii) · 1 godz.

Zobacz szczegóły ›

Shipka Church & Monument + Buzludzha Spaceship Self-Guided

★ 5 (1 opinii) · 2 godz.

Zobacz szczegóły ›

Incredible Cycling along the Picturesque Shipka and Buzludja

6 godz.

Zobacz szczegóły ›

Buzludzha Monument Spaceship Self-Guided Experience

1 godz.

Zobacz szczegóły ›

Zwiedzanie Luticy: co warto wiedzieć

Dojazd prowadzi drogą gruntową z dzielnicy Ludża; samochodem można dotrzeć do klasztoru Ludża, a stamtąd pieszo idzie się około dwóch do trzech godzin.
Po drodze szlak mija most i rzekę Aterenską oraz wieś Rogozowo, niezamieszkaną od połowy XX w.
Wewnątrz murów warto poszukać dwóch kościołów, donżonu, zbiornika i wielkiej nekropolii; na zewnątrz widać ślady dolnego miasta.
Warto zabrać wodę i solidne obuwie, bo odcinek pieszy jest długi, a brakuje informacji o usługach po drodze.
Znaleziska z twierdzy są według źródeł przechowywane w muzeum historycznym w Iwajłowgradzie; przed wyjazdem sprawdźcie Państwo aktualne godziny otwarcia.

Godziny otwarcia, dostęp i warunki mogą się zmienić. Sprawdź przed wyjazdem.

Mapa: gdzie leży Lutica

Pytania

Czym jest Lutica?

Lutica to duża, dobrze zachowana średniowieczna twierdza we wschodnich Rodopach, koło Iwajłowgradu w południowej Bułgarii. Nazywana jest Marmurowym Miastem, bo jej mury są z białego marmuru.

Gdzie leży Lutica i jak tam dotrzeć?

Stoi na wzgórzu Gradiszte, około 10 km na południowy zachód od Iwajłowgradu. Drogą gruntową z dzielnicy Ludża można dojechać samochodem do klasztoru Ludża, a resztę pokonuje się pieszo w około 2–3 godziny.

Jak stara jest twierdza Lutica?

Wzgórze było zamieszkane od I tysiąclecia p.n.e., a umacniane od IV w. n.e. Obecne mury pochodzą głównie z XII–XIII w., a miejsce użytkowano do końca XVIII w.

Jak duża jest twierdza?

Jej mury otaczają obszar około 26 tysięcy metrów kwadratowych i mają ponad 600 metrów długości. Jest około tuzina wież, a mury miejscami sięgają 10 metrów wysokości.

Co znaleziono w Luticy?

Archeolodzy odkryli dwa kościoły, donżon, nekropolię i skalny zbiornik na wodę. Wśród znalezisk są monety, biżuteria, ceramika, brązowa ostroga ze smokami i bizantyjska ołowiana pieczęć.

Co jeszcze warto zobaczyć w pobliżu Luticy?

Najbliżej, około 4 km, leży Villa Armira, a twierdza Mezek jest oddalona o około 26 km. Perperikon i twierdza Wiszegrad znajdują się w odległości około 55 km.