Trackie i rzymskieSofia i zachodnia Bułgaria

Serdica, rzymskie miasto pod dzisiejszą Sofią

Serdica to rzymskie miasto, które stało na miejscu dzisiejszej Sofii, a jego odkopane bramy, mury i inne pozostałości można zobaczyć w sercu bułgarskiej stolicy. Była stolicą prowincji, miejscem urodzenia cesarzy i miejscem, gdzie w 311 roku wydano słynny edykt tolerancyjny. Spacer wśród nich to podróż przez dwa tysiące lat nawarstwionej historii.

Cesarz Konstantyn miał nazwać ją „moim Rzymem” i rozważał nawet uczynienie jej stolicą zamiast Konstantynopola. Dziś Serdica leży pod chodnikami i przejściami podziemnymi Sofii.

GdzieCentrum Sofii, stolicy Bułgarii

RodzajRzymskie i późnoantyczne miasto z murami obronnymi, bramami i budynkami publicznymi

Idealne dlaMiłośników historii starożytnej i miejskich odkrywców, którzy lubią szukać rzymskich warstw w nowoczesnym mieście

Jak dojechaćW sercu Sofii; pozostałości są rozproszone po centrum, więc dobrze zwiedzać je pieszo

Historia Serdiki

Celtyckie plemię Serdów nadało miastu nazwę. Najstarsza wzmianka pochodzi z ateńskiego napisu z I wieku p.n.e., mówiącego o „mieście Serdów”, a rzymski wódz Krassus jest odnotowany jako ten, który pokonał to plemię. Rzymianie zajęli to miejsce pod koniec I wieku p.n.e. po zaciętym oporze. Za cesarza Trajana (98–117) Serdica stała się municypium, czyli miastem samorządnym, i otrzymała nazwę Ulpia Serdica; prawdopodobnie wtedy zaczęto poważniej ją umacniać.

W 170 roku Kostobokowie spalili miasto. Odbudowano je w latach 176–180 za Marka Aureliusza i jego syna Kommodusa, tym razem z pierwszymi murami obronnymi: prostokątem o wymiarach około 340 na 560 metrów, czyli około 17,5 hektara, z okrągłymi i trójkątnymi wieżami oraz czterema bramami, z których każda była osłonięta bastionem z podwójnymi wieżami. Napis budowlany znaleziony przy bramie zachodniej dokumentuje te prace. Miasto szybko przerosło mury i wzbogaciło się o łaźnie publiczne, budynki administracyjne i kultowe, bazylikę obywatelską oraz duży teatr. Gdy cesarz Dioklecjan podzielił Dację, Serdica została stolicą Dacji Śródlądowej (Dacia Mediterranea), a w mieście urodzili się cesarze Aurelian i Galeriusz. Najazd Gotów w 268 roku spalił część miasta, w tym teatr.

Wielka chwila Serdiki nadeszła w IV wieku. W 311 roku Galeriusz wydał edykt serdycki, edykt tolerancyjny, który zakończył dioklecjańskie prześladowania chrześcijan i nadał chrześcijaństwu status religii uznanej, na dwa lata przed edyktem mediolańskim. Konstantyn Wielki przebywał tu długo, zapamiętano jego słowa „Serdica to mój Rzym” i podobno rozważał uczynienie jej stolicą cesarstwa zamiast Konstantynopola. Za jego czasów miasto rozrosło się na północ dzięki drugiemu, zewnętrznemu murowi obejmującemu jeszcze około 85 hektarów, a na ruinach starszego teatru zbudowano amfiteatr. Około 343 roku obradował tu sobór. Osiem horrea, czyli magazynów, odkrytych w południowo-zachodniej dzielnicy wskazuje, że Serdica była regionalnym ośrodkiem zaopatrzenia, połączonym z Dunajem.

Hunowie spustoszyli Serdikę w 447 roku, a cesarz Justynian odbudował ją w VI wieku, nadając jej nazwę Triaditsa. Budowniczowie Justyniana podwyższyli i pogrubili mury oraz dodali nowe trójkątne wieże, a bastiony bram z podkowiastych stały się pięciokątne. Dnia 9 kwietnia 809 roku, w Wielkanoc, mieszkańcy otworzyli bramy chanowi Krumowi i miasto weszło w skład Bułgarii; dawne twierdzenie, że Krum je zburzył, bułgarscy archeolodzy uznają za mocno przesadzone. Mury stopniowo rozbierano, głównie w XIV–XV wieku, a tylko niskie fragmenty przetrwały do pierwszych lat młodej stolicy Bułgarii, zanim zniknęły.

Starożytne miasto leżało zasypane, aż współczesne roboty budowlane zaczęły je przywracać światu. W 1969 roku budowa przejścia podziemnego przed ówczesnym Domem Partii doprowadziła do pierwszej znaczącej rekonstrukcji i prezentacji części twierdzy. Dziś do zachowanych pozostałości należą Kompleks Antycznej Serdiki, bramy wschodnia i zachodnia, odcinki murów, łaźnie termalne, most nad rzeką w pobliżu Mostu Lwów, czwartowieczna rotunda św. Jerzego, amfiteatr oraz grobowce i bazyliki pod cerkwią Mądrości Bożej.

Ciekawostki o Serdice

Edykt serdycki z 311 roku wyprzedził edykt mediolański o dwa lata; dawał tolerancję warunkową, podczas gdy w Mediolanie zrezygnowano z warunku niezakłócania porządku.
Konstantyn Wielki zapisał się słowami „Sardica mea Roma est”, czyli „Serdica to mój Rzym”.
Cesarze Aurelian i Galeriusz urodzili się obaj w Serdice.
Mury wznosiły się niegdyś na około dziesięć metrów nad ziemią, a wieże sięgały czternastu metrów.
Osiem rzymskich horrea (magazynów) odkrytych w obrębie murów wskazuje, że miasto zaopatrywało armię nad Dunajem.
Szczyt Serdica Peak na Wyspie Livingstona na Antarktydzie nosi nazwę miasta, a Serdica jest też stolicą tytularną Kościoła rzymskokatolickiego.

Wycieczki w pobliżu: Serdica

Atrakcje w okolicy, które możesz zarezerwować online przez Viator:

Half Day Tour around Sofia and the mountains with Thermal Spa

★ 5 (47 opinii) · 6 godz.

Zobacz szczegóły ›

ATV Off Road Tour Near Sofia Guided Quad Bike Experience

★ 5 (28 opinii) · 1,5 godz.

Zobacz szczegóły ›

Plovdiv, Asen's Fortress and Bachkovo Monastery small group tour with pickup

★ 5 (27 opinii) · 9 godz.

Zobacz szczegóły ›

Full-day Rila Monastery, Stob Pyramids and St Ivan Rilski Cave from Sofia

★ 5 (24 opinii) · 6 godz.

Zobacz szczegóły ›

Zwiedzanie Serdiki: co warto wiedzieć

Pozostałości są rozproszone po centrum Sofii, a nie zgromadzone w jednym obiekcie, więc warto zarezerwować czas na spacer między nimi.
Bramę wschodnią późnoantycznej Serdiki można zobaczyć w przejściu podziemnym przy Largo, gdzie wystawiony jest też blok z napisem budowlanym z bramy północnej.
Część bramy zachodniej jest widoczna poniżej poziomu ulicy na dziedzińcu nowej katedry katolickiej.
W pobliżu leżą amfiteatr Serdiki, rotunda św. Jerzego i cerkiew Mądrości Bożej. Przed wyjazdem warto sprawdzić aktualne godziny otwarcia.
Informacje o starożytnym mieście są dostępne online w formie wirtualnego przewodnika, do którego odsyła Wikipedia.

Godziny otwarcia, dostęp i warunki mogą się zmienić. Sprawdź przed wyjazdem.

Mapa: gdzie leży Serdica

Zdjęcia: Serdica

Pytania

Czym była Serdica?

Serdica było rzymskim miastem stojącym na miejscu dzisiejszej Sofii. Stała się stolicą prowincji i ważnym ośrodkiem politycznym i gospodarczym.

Gdzie można dziś zobaczyć Serdikę w Sofii?

Pozostałości są prezentowane w centrum, m.in. brama wschodnia w przejściu przy Largo, odcinki murów, łaźnie termalne, amfiteatr i rotunda św. Jerzego.

Dlaczego Serdica jest ważna dla chrześcijaństwa?

W 311 roku cesarz Galeriusz wydał tu edykt serdycki, edykt tolerancyjny, który zakończył prześladowania chrześcijan. Około 343 roku w mieście obradował także sobór.

Czy Konstantyn naprawdę chciał uczynić Serdikę stolicą?

Zapamiętano jego słowa „Serdica to mój Rzym” i podobno rozważał uczynienie jej stolicą zamiast Konstantynopola, ale plan ten nie doszedł do skutku.

Którzy cesarze urodzili się w Serdice?

Urodzili się tam Aurelian i Galeriusz.

Jak duża była rzymska Serdica?

Pierwsza twierdza zbudowana w latach 176–180 zajmowała około 17,5 hektara. Za Konstantyna obszar otoczony murami powiększył się na północ o około 85 hektarów.