Rzymski stadion w Płowdiwie, arena z czasów Hadriana w centrum miasta
Rzymski stadion w Płowdiwie to starożytny stadion Filipopolis, zbudowany na początku II wieku n.e. za cesarza Hadriana. Należy do najlepiej zachowanych rzymskich budowli Bałkanów, a jego zakrzywiony północny koniec, sfendona, jest widoczny na placu Dżumaja w sercu miasta. Większość bieżni i trybun leży pod budynkami głównej ulicy.
Rzymski stadion na nawet 30 000 widzów leży pod najruchliwszą ulicą pieszą Płowdiwu, a piwnice sklepów nadal pokazują jego fragmenty. Na wolnym powietrzu stoi tylko zakrzywiony północny koniec.
Historia rzymskiego stadionu w Płowdiwie
Rzymianie znali Płowdiw jako Filipopolis, a gdy na początku II wieku n.e. powstawał stadion, było to stolica rzymskiej prowincji Tracja. Budowlę wzniesiono za cesarza Hadriana, który panował w latach 117–138. Stanęła ona w obrębie umocnionego miasta, blisko murów, co było niezwykłe, bo większość stadionów w innych miejscach stawiano poza murami. Budowniczowie wykorzystali naturalne, misowate zagłębienie terenu między wzgórzami Taksim Tepe i Sahat Tepe.
Stadion miał około 240–250 metrów długości i 50 metrów szerokości i mógł pomieścić do 30 000 widzów. Bieżnia liczyła jeden stadion, czyli 600 stóp greckich lub 625 rzymskich, około 180 metrów. Siedziska ułożono w 14 rzędach, przeciętych schodkowymi przejściami prowadzącymi do bieżni. Wykonano je z litych bloków marmuru, a ich fronty zdobiły stylizowane lwie łapy. Najniższy rząd obłożono masywnymi marmurowymi płytami o wysokości 1,8 metra, a siedziska w najwyższym rzędzie miały oparcia. Miejsca honorowe oznaczono greckimi inskrypcjami, co pokazuje, że rezerwowano je dla osób o wysokiej pozycji publicznej.
Główne wejście okalały murowane filary obłożone marmurowymi pilastrami. Reliefy przedstawiają popiersia Hermesa z wazami nagrodowymi zwieńczonymi gałązkami palmowymi oraz atrybuty Heraklesa: skórę lwa, maczugę i kołczan. Przed wejściem leżał bruk z sześciokątnych bloków granitu. Zewnętrzne mury wzniesiono z granitowych ciosów, niektórych oznaczonych literami, a marmurowe elementy spinały żelazne klamry zalane ołowiem. Pod zakrzywionymi rzędami siedzisk biegło sklepione przejście łączące bieżnię z rzymską drogą przy murach miasta.
Stadion był sceną uroczystych igrzysk. Inskrypcje i monety wskazują, że w mieście odbywały się zawody wzorowane na igrzyskach pytyjskich w Grecji. Podczas wizyty cesarza Karakalli w 214 r. nazwano je aleksandryjskimi, a podczas wizyty Elagabala w 218 r. kedryzyjskimi. Organizowało je zgromadzenie prowincji Tracja, a miejscowa mennica biła monety z wizerunkiem panującego cesarza i scenami zawodów sportowych. Marmurowa płyta znaleziona w sfendonie dowodzi, że urządzano też igrzyska ku czci Antinousa, ulubieńca Hadriana. Atleci rywalizowali w dwóch kategoriach wiekowych, mężczyzn i chłopców, a igrzyska zaczynały się od konkursu heroldów i trębaczy, często połączonego z konkursami muzyki, poezji i sztuki.
W IV wieku n.e. teren przecinał rzymski akwedukt, a obok przejścia odsłonięto fragment muru miejskiego, zbudowanego w II wieku i naprawianego w III i IV wieku. Z biegiem wieków stadion zniknął pod rozrastającym się miastem. Odkryto go ponownie w 1923 r., a mniej więcej pół wieku później archeolożka Liliya Botusharova kierowała dokładniejszymi wykopaliskami. W 1995 r. wpisano go na listę dóbr kultury o znaczeniu narodowym, a w latach 2010–2013 odnowiono jego otoczenie, tworząc m.in. centrum informacyjne, kawiarnię-bar i niewielkie kino.
Ciekawostki o rzymskim stadionie w Płowdiwie
- Większość stadionu nadal leży pod główną ulicą dla pieszych, a jego fragmenty widać w piwnicach kilku sklepów.
- Niezwykle jak na rzymskie stadiony, zbudowano go wewnątrz umocnionego miasta, blisko murów, podczas gdy większość stała poza nimi.
- Marmurowe siedziska mają fronty ukształtowane jak stylizowane lwie łapy, a najwyższy rząd miał oparcia.
- Filary wejścia noszą popiersia Hermesa i symbole Heraklesa: skórę lwa, maczugę i kołczan.
- Igrzyska nazwano tu „aleksandryjskimi” po wizycie Karakalli w 214 r. i „kedryzyjskimi” po wizycie Elagabala w 218 r.
- Tabliczka wotywna dla igrzysk ku czci Antinousa, znaleziona podczas wykopalisk, jest dziś pokazywana w Regionalnym Muzeum Archeologicznym w Płowdiwie.
Wycieczki w pobliżu: Rzymski stadion w Płowdiwie
Atrakcje w okolicy, które możesz zarezerwować online przez Viator:
Zwiedzanie rzymskiego stadionu w Płowdiwie: co warto wiedzieć
- Zakrzywiony północny koniec, sfendona, jest widoczny na placu Dżumaja, tuż obok meczetu Dżumaja.
- Większa część areny ciągnie się na południe pod budynkami głównej ulicy dla pieszych, z fragmentami widocznymi w piwnicach niektórych sklepów.
- W odnowionej strefie znajduje się taras z centrum informacyjnym, kawiarnią-barem i niewielkim kinem pokazującym filmy o Płowdiwie; sprawdźcie Państwo, co jest otwarte danego dnia.
- Na oficjalnej stronie poświęconej starożytnym stanowiskom Płowdiwu dostępna jest rekonstrukcja 3D i wirtualny spacer.
- Stadion leży w krótkiej odległości spacerem od meczetu Dżumaja i Bazyliki Biskupiej Filipopolis; przed wyjazdem sprawdźcie Państwo aktualne godziny otwarcia.
Godziny otwarcia, dostęp i warunki mogą się zmienić. Sprawdź przed wyjazdem.
Mapa: gdzie leży Rzymski stadion w Płowdiwie
Zdjęcia: Rzymski stadion w Płowdiwie
Pytania
Czym jest rzymski stadion w Płowdiwie?
To starożytny stadion Filipopolis, jak w czasach rzymskich nazywano Płowdiw. Zbudowano go na początku II wieku n.e. za cesarza Hadriana i mógł pomieścić do 30 000 widzów.
Gdzie leży rzymski stadion w Płowdiwie?
Leży w centrum miasta, pod główną ulicą dla pieszych. Zakrzywiony północny koniec jest widoczny na placu Dżumaja.
Ile z rzymskiego stadionu w Płowdiwie można zobaczyć?
Północna, zakrzywiona część, sfendona, jest odsłonięta i częściowo odrestaurowana. Większa część wciąż leży pod budynkami, a niektóre odcinki widać w piwnicach sklepów.
Jak duży był stadion?
Miał około 240–250 metrów długości i 50 metrów szerokości. Bieżnia liczyła jeden stadion, około 180 metrów, a siedziska wznosiły się w 14 rzędach.
Jakie igrzyska odbywały się na stadionie Filipopolis?
Igrzyska wzorowane na greckich pytyjskich, nazwane aleksandryjskimi w 214 r. i kedryzyjskimi w 218 r. z okazji wizyt cesarskich. Atleci rywalizowali jako mężczyźni i chłopcy, a program obejmował też konkursy muzyki, poezji i sztuki.
Kiedy odkryto rzymski stadion w Płowdiwie?
Znaleziono go w 1923 r., a większe wykopaliska prowadzono mniej więcej pięćdziesiąt lat później. W 1995 r. uznano go za dobro kultury o znaczeniu narodowym.
Także w pobliżu
Meczet Dżumaja
Płowdiw · wczesnoosmański meczet o spornej dacie budowy
50 m stąd
Nebet tepe
Płowdiw · prehistoryczna twierdza z tajnym rzymskim tunelem
550 m stąd
Bazylika Biskupia w Płowdiwie
Płowdiw · gigantyczna świątynia z IV w. z mozaikami egzotycznych ptaków
550 m stąd
Pomnik Alyosha
Płowdiw · gigantyczny radziecki żołnierz nad miastem
950 m stąd